In het tijdperk van digitale infrastructuur worden oorlogen niet alleen gevoerd met bommen en soldaten, maar ook met bytes. Elke geopolitieke spanningshaard veroorzaakt een parallelle strijd in cyberspace. En deze aanvallen zijn niet beperkt tot overheden of legers; ze treffen ook bedrijven, publieke voorzieningen en burgers.
1. Toename van cyberaanvallen door staten
De eerste dominosteen die tijdens een conflict valt, is meestal de firewall. Naarmate geopolitieke spanningen toenemen, zien we een sterke stijging van cyberaanvallen door staten. Dit zijn geen willekeurige hackpogingen, maar geavanceerde en doelgerichte campagnes die worden uitgevoerd door Advanced Persistent Threat (APT)-groepen. Deze hoogopgeleide, vaak door staten gesteunde teams proberen de volgende doelwitten te infiltreren en compromitteren:
- Overheidsinstellingen
- Kritieke infrastructuur
- Financiële systemen
- Mediakanalen
Deze cyberaanvallen dienen als een krachtig voorspel op conventionele oorlogsvoering en verzwakken een tegenstander van binnenuit.
Tijdens de Russische invasie van Oekraïne werden bijvoorbeeld energienetwerken, luchthavens en banksystemen binnen enkele dagen aangevallen, wat de directe en verwoestende impact van digitale oorlogsvoering aantoonde. Deze aanvallen zijn bedoeld om paniek te veroorzaken, het reactievermogen van de tegenstander te verminderen en een voordeel voor de aanvaller te creëren.
2. Wereldwijde verspreiding van malware
Wat begint als een regionale cyberaanval verspreidt zich vaak over landsgrenzen heen. Tijdens conflicten tussen landen wordt malware vaak vrijgegeven en online achtergelaten, waardoor deze beschikbaar wordt voor hacktivisten in andere landen. Malware die wordt ingezet bij gerichte aanvallen kan wereldwijde verstoringen veroorzaken en sectoren zoals logistiek, farmacie en financiën treffen, zelfs in landen die niet bij het conflict betrokken zijn.
Hacktivisten mengen zich eveneens in het conflict door netwerken te overspoelen met DDoS-aanvallen, websites te defacen of systemen te compromitteren om politieke boodschappen uit te dragen.
3. Verstoring van de toeleveringsketen
Een van de meest schaalbare en verraderlijke vormen van cyberoorlogsvoering is het aanvallen van de toeleveringsketen. Door één enkele schakel te compromitteren, kunnen aanvallers een grootschalige impact creëren die zich uitstrekt tot talloze klanten verderop in de keten. In conflictgebieden neemt het aantal aanvallen op de volgende partijen sterk toe:
- Softwareleveranciers
- Leveranciers van satellietcommunicatie
- Managed IT-serviceproviders
Deze aanvallen hebben een verwoestend multiplicatoreffect: één leverancier compromitteren kan leiden tot de compromittering van honderden of zelfs duizenden klanten. Door de onderlinge verbondenheid van moderne technologie kunnen succesvolle supply-chain-aanvallen leiden tot kettingreacties van storingen in verschillende sectoren en over landsgrenzen heen.
4. Spionage via code
Spionage draait niet langer om geheim agenten in regenjassen. Het gaat tegenwoordig om stille infiltratie via achterdeurtjes en phishingmails. De doelstellingen zijn:
- Militaire of economische informatie stelen
- Commandovoering en controlesystemen verstoren
- Politieke leiders chanteren
Cyberespionage neemt sterk toe in de aanloop naar oorlogen en tijdens actieve conflicten, vooral wanneer diplomatieke relaties beginnen te verslechteren.
5. Desinformatie als wapen
Moderne oorlogsvoering draait sterk om informatieoverheersing. In het digitale tijdperk heeft dit geleid tot geavanceerde desinformatiecampagnes. Cyberafdelingen, vaak gesteund door staten, maken gebruik van grote netwerken van bots, trollenfabrieken en nepnieuwsplatforms om een psychologische oorlog te voeren met als doel:
- Desinformatie verspreiden
- Interne verdeeldheid vergroten
- Het vertrouwen van het publiek in leiderschap ondermijnen
Deze campagnes zijn ontworpen om subtiel, geloofwaardig en viraal te zijn. Ze maken vaak gebruik van echte gebeurtenissen, actuele zorgen en emotionele triggers om hun impact te maximaliseren.
6. Burgers worden nevenschade
Van ziekenhuizen tot spoorwegen: civiele infrastructuur wordt vaak een direct doelwit of nevenschade van cyberaanvallen. Cyberaanvallen worden ingezet om angst te zaaien, het dagelijks leven te ontwrichten of als vergeldingsmiddel.
Wanneer digitale infrastructuur wordt gecompromitteerd, gaat het niet alleen om gegevensverlies, maar ook om verstoorde levens en uitgevallen essentiële diensten.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Als uw organisatie actief is in of rond conflictgebieden, of afhankelijk is van leveranciers die daar actief zijn, dan neemt uw aanvalsoppervlak aanzienlijk toe tijdens dergelijke periodes.
Actiepunten:
- Verbeter endpointdetectie en systemen voor dreigingsinformatie.
- Controleer uw leveranciersnetwerk op kwetsbaarheden.
- Voer realtime risicobeoordelingen uit tijdens politieke escalaties.
- Train uw medewerkers in phishing, desinformatie en social-engineeringdreigingen.
Bereid u niet alleen voor op wat zichtbaar is in het nieuws, maar ook op wat zich achter de schermen afspeelt, in regels code, scripts en zero-day exploits.
